Evliliğin Sonlandırılması Sadece Boşanma Davası ile mi gerçekleşir?

Türkiye’de Evlilik; evlenme düşüncesinde olan bireylerin ortak kararı ve resmi görevli karşısında sözlü olarak irade beyanları ile varlık bulan akabinde evlenme kütüğüne imzaları ile kayıt altına giren bir prosedüre sahip olan hukuksal bir işlemdir.

Evlenme iradesini sözlü olarak beyan edilmiş olması evliliği gerçekleştirir. İmza atılmamış olması evliliğin iptalini gerçekleştirmez. Evliliği yok saymaz. Evlilik hükümlerinin her hangi birisinin yerine getirilmemesine mazeret teşkil etmez.

  • Evliliğin yok sayılması, (Hükümsüz evlilik)
  • Evliliğin iptali, (Butlan; Mutlak Butlan ve Nisbi Butlan)

olarak 2 ana farklı başlık altında evliliğin varlığının ortadan kaldırıldığı yada yok olduğu noktaları gruplayabiliriz. Türk hukuk sistemi içerisinde evliliğin sonlanma şekillerinin incelendiği ana konu başlıkları aşağıdaki gibidir.

Evliliğin Sonlanma Şekilleri

Türk Hukuk sistemi içerisinde evliliğin sonlandırılması ile ilgili bilinen tüm yöntemler burada bulunmaktadır. Evliliğin mahkeme kararı ile sonlandırılması ve mahkeme kararı olmadan sonlanmasını sağlayan sebepler ayrı ayrı incelenmiştir bu konuların detayları için yine sitemiz içerisinde arama yapabileceğiniz gibi her konunun ana başlıklar halinde detaylıca incelendiği Boşanma Mağdurları Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği sitesi yani Bosanma.Org.Tr üzerinden takip edebilirsiniz.

Evliliğin Mahkeme Kararıyla Sonlanması; Evliliğin mahkeme kararı ile sonlandırılması boşanma kavramı dışında kalan kavramları kasteder. Aşağıda ayrıca boşanma kararı ile ilgili durum listede mevcuttur.

Evliliğin Fesih Kararıyla Sonlanması (TMK m. 32 f. I, 131); Evliliği bir sözleşme olarak düşünülmesi nedeni ile bu sözleşmenin fesih edilmesi yada yok sayılması ile ilgili tüm kavramlar bu madde altında incelenmektedir. Aynı zamanda biraz içine butlanı alan bir durum olması nedeni ile kafa karıştırabilir.

  • Gaiplik Kararı İle Eş ölmüş Gibi Kabul Edilir (TMK m. 35)
  • Gaiplik Kararı Evliliği Ortadan Kaldırmaz
  • Gaiplik Kararı Alan Fesih Karan Almayabilir
  • Evliliğin Feshi Kararı Evliliği Ortadan Kaldırır
  • Evliliğin Feshi Kararı Alan Eş Yeniden Evlenebilir
  • Evliliğin İptal Kararıyla Sonlanması (TMK m. 145-160) Ayrıca butlan altında incelenecek

Evliliğin Boşanma Kararıyla Sonlanması (TMK m. 161-184)

Evliliğin Mahkeme Kararı Olmadan Sonlanması

Evliliğin Ölümle Sonlanması (TMK m. 28 f. I)

Evliliğin Ölüm Karinesiyle Sonlanması (TMK m. 31,44 f. I)

Evliliğin De Facto Cinsiyet Değiştirmeyle Sonlanması

Evli Kişinin De Facto Cinsiyet Değiştirmesi

YABANCILIK UNSURU

 

Hükümsüz Evlilik – Yok Evlilik

Evlenmenin hükümsüz olması ve evliliğin getirdiği hiçbir yaptırımın olmaması durumu günlük hayatın içerisinde zaman zaman meydana gelebilen olaylar arasındadır. Evliliğin hukuken yok sayılması için belirli bazı zorunlu süreçlerin oluşmaması / oluşmuş gibi gösterilerek kandırılması / yetkili olmayan kişiler tarafından yapılıyor olması gibi sebepler nedeni ile gerçekleşmektedir.

Evlenmenin Yokluğu Sebepleri nelerdir diye bir hukuki inceleme yapılması durumunda herhangi bir yerden de görebileceğiniz gibi evliliğin zorunlu koşullarının varlık durumunun hukuken araştırılması ve bu araştırmanın sonucunda bu koşulların varlık bulmaması durumunda evliliğin gerçekleşmediği kabulü yapılarak evliliğin hükümsüz olduğu kabul edilir. Bu durumlar aşağıdaki gibidir.

Aynı Cinsten Kişiler Arasında Yapılması; Türkiye Cumhuriyeti Hukuk Sistemi Aynı cinsten olan kişilerin evliliğini kabul etmez. Bu kabulü yapan ülkelerde yapılan evlilikleri Var olarak tanımaz.

Evlendirme Memuru Bulunmadan Yapılması; Devletin resmi görev ve yetkileri ile donatılmış kişilerin karşısında sözlü irade ile gerçekleşen evlilik bu yetkilere sahip olmayan kişilerin gözetiminde yapılan evliliklerin hukuken geçerliliği mevcut değildir.

Sadece Birbirine İrade Açıklaması; evlendirme memuru karşısında ve evlendirme memurunun ve şahitlerin duyabileceği sözlü açıklama olmadan evlilik gerçekleşmez. Evlenme düşüncesinde olan bireylerin birbirlerine bu iradeyi açıklaması ve bunun şahitlerin huzurunda yapılması da evliliği geçerli kılmaz.

Yetkili Olmayan Kişiye İrade Açıklaması; Herhangi bir sebep ile düğün salonunda davetliler önünde olsa bile evlendirme memuru kıyafetinde olan görevli taklidi yapan birinin karşısında sözlü iradenin açıklanması ve şahitlerce hatta davetlilerce kabul edilmesi ve düzmece bir evlilik cüzdanı düzenlenerek düzmece bir evlilik kütüğüne imza atılması evliliği geçerli kılmaz.

Taraflar Hazır Bulunmadan Yapılması; Evlendirme memuru ve şahitlerin huzurunda aynı anda ve aynı yerde bir arada hazır bulunmadan trafik gibi bir mazeret bildirerek görüntülü bir şekilde evlendirme memurunun karşısında sözlü irade göstermesi evliliği geçerli kılmaz.

Aynı Yerde Hazır Olmamak; Yukarıdaki madde de belirtildiği gibi evlenme düşüncesinde olan bireylerin her ikisi de aynı anda aynı yerde hazır bulunmak zorundadırlar. Tabiki de bu yerde diğer koşulların zorunluluğu nedeni ile yetkili bir evlendirme memurunun da olması gerekmektedir.

Görüldüğü gibi evlenmenin kabulü için zorunlu olması gereken resmi prosedürlerin içerisinde yukarıda saydığımız koşulların gerçekleşmemesi evliliği hükümsüz kılmaktadır. Diğer koşullar evliliği hükümsüz kılmaz. Örneğin evlendirme memuru karşısında evet dedikten sonra kalp krizi geçirerek kütüğü imzalamamış olmak evliliği geçersiz yapmaz. Evlenme cüzdanının herhangi bir sebeple 2 hafta sonra verilecek olması evliliği geçersiz kılmaz. Evlenecek olanların evet yerine yes. Wıy, da gibi yabancı bir lisan ile evet anlamına gelecek söz kurmaları evliliği geçersiz kılmaz. Şahitlerden birinin eksik olması evliliği geçersiz kılmaz. Şahitlerin imza atmaması evliliği geçersiz kılmaz.

Evliliğin İptali – Butlan (Mutlak Butlan, Nisbi Butlan)

Evliliğin gerçekleşmesini takiben evlenmenin geçersiz olduğu fark edilirse ayrı bir dava açarak evlenmenin iptali istenebilir. Bu konu ile ilgili detaylı bilgileri sitemiz içerisinde evliliğin iptali yazımız içerisinde bulabilirsiniz.

Evliliğin Butlanı dendiğinde basit olarak ne olacak alt tarafı iptal ediliyor denebilir. Ama Türkiye’de nerede ise boşanma sayısı kadar evliliğin iptalini gerektirecek durum olmasına rağmen Miras, soyadı, vatandaşlık, babalık gibi durumlar nedeni ile butlan davası açılması gerekirken boşanma davası açmayı tercih eden taraflar ve bu taraf istekleri yüzünden yıllar boyunca süren davalar görülmektedir.

Butlan davaları aşağıdaki konuları içerir. Bu konuda detaylı bilgileri sitemiz içerisinden ve Boşanma Mağdurları Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği kurucusu olmamız nedeni ile derneğimizin bilgilendirme ve yayın sitesi olan boşanma.org.tr isimli sitemizden takip edebilirsiniz. Her başlık bu sitede detaylı bir şekilde incelenmiştir.

Mutlak Butlan (TMK m. 145-147)

  • Evlenme Sırasında Evli Bulunma (TMK m. 130, 145 b. 1)
  • Evlenme Sırasında Ayırt Etme Gücünden Sürekli Yoksunluk (TMK m. 125, 145 b. 2)
  • Evlenmeye Engel Olacak Derecede Akıl Hastalığı (TMK m. 133, 145 b. 3)
  • Evlenmeye Engel Olacak Derecede Hısımlık (TMK m. 129, 145 b. 4)
  • Olağan Dışı Evlenme Yaşının Altında Evlilik Yapılması

Nisbi Butlan (TMK m. 148-153)

  • Ayırt Etme Gücünden Geçici Yoksunluk (TMK m. 148)
  • İrade Sakatlığı (TMK m. 149-151)
  • Yanılma (TMK m. 149)
  • Dilekte Yanılma (TMK m. 149 f. I)
  • Kişide Yanılma (TMK m. 149 f. I)
  • Nitelikte Yanılma (TMK m. 149 f. II)
  • Cinsel Nitelikte Yanılma
  • Fiziksel Nitelikte Yanılma
  • Ekonomik Nitelikte Yanılma
  • Sosyal Nitelikte Yanılma
  • Aldatma (TMK m. 150)
  • Namus ve Onur Hakkında Aldatma (TMK m. 150 b. 1)
  • Yaşayış Biçiminde Aldatma
  • Geçmişi Hakkında Aldatma
  • Şöhreti Hakkında Aldatma
  • Ağır Tehlike Oluşturan Hastalığın Gizlenmesi (TMK m. 150 b. 2)
  • Korkutma (TMK m. 151)
  • Yasal Temsilcinin İzninin Bulunmaması (TMK m. 153 f. I)

Butlanı Gerektirmeyen Sebepler

  • Bekleme Süresine Uymama (TMK m. 154)
  • Şekil Kurallarına Uymama (TMK m. 155)
  • Evlendirme Memurunun Açıklama Yapmaması
  • Evlendirme Memurunun Özelliklerinin Eksik Bulunması
  • Evlendirme Memurunun Cübbe Giymemesi
  • Evlendirme Töreninde Tanık Bulunmaması
  • Tanığın Tam Ehliyetli Bulunmaması
  • Tanığın Evlenenleri Tanımaması
  • Tanığın Kimliğinin Doğrulanmaması
  • Evlenme Töreninin Tek Tanıkla Yapılması
  • Evlenme Törenine Davetli Katılmaması
  • Evlenme Kütüğünün İmzalanmamış Olması

Butlan Kararının Sonuçları (TMK m. 157-158)

  • Çocuklar Yönünden (TMK m. 157)
  • Vatandaşlık (TVK m. 7 f. I)
  • Eşler Yönünden (TMK m. 158)
  • Vatandaşlık (TMK m. 158 f. I,TVK m. 16 f. III)